پودر ژیپس، ترکیب ارزشمند کلسیم و گوگرد

پودر ژیپس یا گچ خام کشاورزی

ژیپس ماده ای معدنی با نام شیمیایی سولفات کلسیم آبدار و فرمول Caso4 دو هیتراته و نپخته می باشد. این کانی پنجمین عنصر غیرفلزی فراوان در پوسته زمین است. نکته قابل ذکر این که به مرور زمان امکان ترکیب این ماده معدنی با ناخالصی های مواد آلی رس و اکسید آهن وجود دارد.

لذا امکان تغییر رنگ این سنگ از سفید به رنگ های خاکستری، خاکستری مایل به آبی، صورتی و زرد نیز وجود خواهد داشت. میل ترکیبی شدید این کانی سبب شده نوع کاملا خالص آن در طبیعت بسیار کمیاب باشد. سنگ گچ یا ژیپس در شرایط خلوص کامل، به نام های گچ شیشه ای، گچ کریستالی و سلنیت نیز شناخته می شود. ژیپس یک ماده ساختمانی است که در صنعت ساخت و ساز بسیار استفاده می شود و مزایای زیادی دارد.

کاربرد پودر ژیپس

سنگ گچ خام  به منظور پایین آوردن شوری خاک در اراضی کشاورزی کاربرد دارد. روش‌های گوناگونی برای اصلاح خاک‌های شور، سدیمی و رسی پیشنهادشده است. یکی از مواد ارزان قیمت که برای اصلاح خاک و زمین‌های کشاورزی استفاده شده و در اکثر مناطق خشک معادن آن در دسترس است، گچ کشاورزی می‌باشد.

علاوه بر نامناسب بودن کیفیت منابع آب، املاح مضری مانند بور نیز در بسیاری از مناطق تحت کشت در حد مسمومیت دیده می‌شود. پودر گچ ژیپس به‌منظور کاهش اثر این املاح مصرف گچ کشاورزی توصیه شده است. گچ کشاورزی در رفع کمبودهای کلسیم و گوگرد بسیار مؤثر است. اضافه کردن گچ به خاک از یک سو باعث اصلاح خاک زمین‌های کشاورزی می شود.

کاهش مسمومیت های کلر، سدیم و بور از تاثیرات این ماده معدنی است. از سویی دیگر کمبود کلسیم را در درختان جبران می کند. همچنین سولفات (so4) می تواند با آلومینیوم احتمالی موجود در خاک ترکیب شده و تولید سولفات آلومینیوم کند.

آلومینیوم را از دسترس گیاه خارج و مسمومیت آلومینیوم را بر طرف می کند که این امر تأثیر مثبتی بر جذب عناصر مغذی چون روی، آهن و غیره دارد. یون کلسیم در خاک موجب سبک شدن خاک و بهبود تهویه خاک می گردد و یون سولفات نیز باعث افزایش جذب یون های غیر قابل جذب در خاک می شود. تحقیقات نشان داده وجود مقادیر مناسب گچ کشاورزی در خاک موجب رشد و تکثیر بهتر کرم های مفید خاکی می گردد.

مصارف دیگر:

سنگ گچ خام جهت بالا بردن زمان گیرش در تولید سیمان استفاده می شود. ژیپس خالص با گچ کریستالی نیز کاربردهای منحصر به فردی داشته و اغلب جنبه صادراتی دارد. مصرف پودر گچ ژیپس در صنعت گچ جهت تولید انواع گچ ساختمانی می باشد. در صنایع دیگری چون گچ بری، قالب های ریخته گری دندان، جواهرات، چینی و سرامیک سازی، پتروشیمی و شیشه سازی مصرف می شود. منابع ژیپس یا سنگ گچ کریستال، بسیار محدود بوده و تنها در برخی نقاط گچ خیز ایران به صورت رگه یافت می شود.

در صنایع مختلف از چه خلوصی از پودر ژیپس استفاده می شود:

کاربرد سنگ گچ متفاوت است و با توجه به میزان خلوص آن میتواند در صنایع زیر مورد استفاده قرار گیرد.

• پزشکی:  سنگ گچ مورد استفاده در صنعت پزشکی باید دارای حداقل خلول ۹۶% باشد.
• قالب سازی: سنگ گچ مورد استفاده در صنعت قالب سازی باید دارای حداقل خلول ۹۶% باشد.
• سولفات کلسیم: سنگ گچ مورد استفاده در صنعت تهیه سولفات آلومینیوم باید دارای حداقل خلول ۸۵-۹۰% باشد.
• سیمان: سنگ گچ مورد استفاده در صنعت سیمان باید دارای حداقل خلوص ۷۰-۷۵% باشد.
• ساختمان: پودر ژیپس مورد استفاده در صنعت ساختمان باید دارای حداقل خلول ۷۰% باشد.